“Tiên học lễ, hậu học văn” là gì?

“Tiên học lễ, hậu học văn” là phương châm giáo dục của Nho gia (Khổng Tử và môn đệ), hiểu đơn giản có nghĩa là: học lễ nghĩa trước, học kiến thức sau.

Trong đó, sách Luận ngữ viết: “bác ngã dĩ văn, ước ngã dĩ lễ” (dùng văn chương mở rộng kiến thức của ta, dùng lễ để ước thúc hành vi bản thân ta).

“Tiên học lễ, hậu học văn” là gì?

Theo Wikipedia, Nho giáo rất xem trọng Lễ nghi vì nó là biểu hiện của một xã hội văn minh và có trật tự. "Lễ" là những quy tắc mang tính hình thức được xã hội thừa nhận để bày tỏ sự tôn trọng đối với người khác, với cộng đồng hoặc với những định chế xã hội và để nhận được sự tôn trọng của xã hội. Việc giữ Lễ là một cách tu thân và chứng tỏ con người biết tuân thủ những nguyên tắc đạo đức trong quan hệ với người xung quanh. Một xã hội không biết giữ Lễ là xã hội hỗn loạn, kém văn minh và suy đồi. Lễ giáo phai nhạt cũng là biểu hiện các mối quan hệ giữa con người trong xã hội đã xấu đi, trật tự xã hội đã suy yếu. Lễ nghi sẽ tạo ra một xã hội hài hòa trong đó mọi người đều tự tiết chế trong mối quan hệ giữa người với người, không để những cảm xúc tiêu cực biến thành hành động mạo phạm, bất kính với người khác.

Hữu Tử nói: "Tác dụng của lễ đạt được sự thống nhất, hài hòa mới là đáng quý. Phương pháp trị nước của những bậc vua hiền thời cổ đại có đúng đắn là ở chỗ này: việc lớn việc nhỏ đều tuân thủ nguyên tắc hài hòa. Nhưng có điều không nên làm: chỉ biết hài hòa là quý, rồi trong mọi việc chỉ biết hài hòa, không lấy lễ nghĩa để tiết chế thì việc gì cũng không xong.”

Khổng Tử nói "Người quân tử học rộng về văn chương lại biết dùng lễ để chế ước, ràng buộc mình sẽ không bao giờ xa Kinh phản Đạo”.

Mỗi xã hội, mỗi thời đại đều có những nghi thức của riêng nó nhưng chung quy không xã hội văn minh nào có thể bỏ đi những lễ nghi mà chỉ thay đổi đối tượng, mục đích hoặc hình thức.

Khổng Tử nói: "Một người không có lòng nhân sao có thể hành được lễ?". Khổng Tử phê phán những lễ nghi hình thức giả dối. Ông nói "Người đời trước đối với lễ nhạc, coi trọng phối hợp thích đáng giữa nội dung và hình thức thì bị coi là lạc hậu quê mùa. Người đời sau đối với lễ nhạc, coi trọng hình thức hơn nội dung thì lại bảo là người quân tử. Nếu sử dụng lễ nhạc, ta tình nguyện đi theo các bậc tiền bối”. Khi được hỏi về gốc của lễ, Khổng Tử trả lời: "Vấn đề của ngươi hỏi thật quá lớn! Lễ nói chung đi kèm với xa hoa lãng phí thì không bằng tiết kiệm. Nghi thức mai táng mà cầu kỳ, lòe loẹt thì không bằng trong lòng thật sự đau buồn”.

Về vấn đề tang lễ, Tăng Tử nói: "Phải cẩn thận làm tốt tang lễ cho cha mẹ khi qua đời; thành tâm, thành ý khi cúng tế tổ tiên. Được như vậy, dân chúng được cảm hóa, phong tục đạo đức của dân chúng ngày một tốt đẹp và thuần hậu.

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử Nho giáo, Lễ là gốc của Nhân, biểu hiện thái độ của Lễ là ở sự kính trọng, lòng trung thành, sự kiên nhẫn của con người trong việc rèn luyện phẩm chất đạo đức, để trở thành con người có nhân cách tốt trong xã hội (người quân tử). Như vậy, Lễ đã trở thành qui ước bắt buộc, là chuẩn mực, là thước đo hành vi của con người khi tham gia vào quan hệ xã hội. Lễ không chỉ là lễ giáo đơn thuần, mà là qui ước, qui tắc, là luật, là nếp sống mang màu sắc đạo đức văn hoá của mỗi dân tộc. Chính vì vậy, con người cần phải đoàn kết, là góp phần xây dựng, rèn luyện nhân cách đạo đức. Lễ còn tạo nên bầu không khí lễ giáo, khiến cho người ta dứt bỏ những điều sàm tục, hướng đến những giá trị cao của đạo đức, truyền thống văn hoá tinh thần của nhân loại ở mỗi thời đại. Lễ thể hiện cách ứng xử của người trên đối với người dưới và ngược lại. Tức là người nào, ở vị trí nào thì phải ứng xử ở vị trí đó, không được lẫn lộn, không được tùy tiện, phải tuân theo phép tắc, quy củ của một xã hội nhất định, nếu làm không được như vậy thì xã hội sẽ bị đảo lộn.

Vì sao “Tiên học lễ, hậu học văn”?

- Đạo đức, phẩm chất của người học trò quyết định tinh thần, thái độ học tập và cũng quyết định luôn hiệu quả của việc học tập của mỗi người.

- Cũng chính yếu tố này quyết định việc sử dụng năng lực của con người vào cuộc sống thường ngày.

- Có “văn”, không có “lễ”, có “tài không có “đức” thì tác hại đối với xã hội sẽ vô cùng to lớn.


like
share
comment


Bài viết mới
Tylenol là thuốc gì, dùng thế nào cho đúng?

Tylenol là thuốc gì, dùng thế nào cho đúng?

Gần đây nhiều người cho rằng, tylenol có tác dụng điều trị COVID-19 và dùng tylenol để ngăn ngừa tác dụng phụ do tiêm phòng vaccine. Vậy tylenol là thuốc gì, nguy hiểm thế nào khi sử dụng sai mục đích?...
Bị chồng đánh đập nhiều lần vợ vẫn tha thứ, bệnh đó là bệnh gì?

Bị chồng đánh đập nhiều lần vợ vẫn tha thứ, bệnh đó là bệnh gì?

Nếu bạn đang ở trong bất cứ trường hợp nào ở trên, hãy nghiên cứu thật kỹ những lời khuyên và đưa ra quyết định tốt nhất.
Tổ hợp tác chiến điện tử Murmansk-BN của Nga là gì mà khiến NATO lo ngại đến vậy?

Tổ hợp tác chiến điện tử Murmansk-BN của Nga là gì mà khiến NATO lo ngại đến vậy?

Giới phân tích châu Âu rất lo ngại tổ hợp tác chiến điện tử Murmansk-BN của Nga với khả năng phá hủy tất cả các tổ hợp không quân-vũ trụ, các tổ hợp radar của NATO, biến tiêm kích tối tân nhất của Mỹ thành đống sắt vụn.

Khoảnh khắc bắt gặp được khi đang ngồi trên máy bay khiến dân tình thốt lên: Rốt cuộc là thứ gì vậy?

Mới đây, lại xuất hiện thêm một đoạn clip ghi lại cảnh tượng thú vị từ góc nhìn của một vị khách ngồi trên máy bay.
78% người từng đi tìm việc đã nói dối trong quá trình tuyển dụng, và đây là những gì đã xảy ra với họ!

78% người từng đi tìm việc đã nói dối trong quá trình tuyển dụng, và đây là những gì đã xảy ra với họ!

Quá trình tìm kiếm và nộp đơn xin việc luôn là một trải nghiệm vô cùng căng thẳng. Chính những áp lực đó đang khiến phần lớn người đi tìm việc buộc phải nói dối và đánh bóng hồ sơ xin việc của họ, để nó trở nên nổi bật hơn và giúp họ dễ dàng tìm được công việc hơn.
Lão hóa ngược là gì? Làm cách nào để đảo ngược quá trình lão hóa?

Lão hóa ngược là gì? Làm cách nào để đảo ngược quá trình lão hóa?

Lão hóa khiến bạn bị già đi cả về tuổi tác lẫn vóc dáng, gương mặt. Tuy nhiên quá trình lão hóa có thể được can thiệp giúp chậm hơn, khiến bạn trông trẻ hơn so với tuổi thật nhờ vào một số phương pháp gọi là cách lão hóa ngược.
Web chuẩn SEO là gì? 11 Tiêu chí thiết kế website chuẩn SEO 2021

Web chuẩn SEO là gì? 11 Tiêu chí thiết kế website chuẩn SEO 2021

Chắc bạn đã từng nghe nói: “website chuẩn SEO” có thể tối ưu về trải nghiệm người dùng và giúp bạn đứng ở top cao của bảng kết quả tìm kiếm. Điều đó là sự thật! Khi website được thiết kế chuẩn SEO, nó sẽ mang lại nhiều lợi ích:
Lợi ích sức khỏe của việc ăn khoai môn là gì? Ai không phù hợp với khoai môn? Một bài báo sẽ cho bạn biết câu trả lời

Lợi ích sức khỏe của việc ăn khoai môn là gì? Ai không phù hợp với khoai môn? Một bài báo sẽ cho bạn biết câu trả lời

Khoai môn hay còn gọi là khoai môn hay khoai sọ, là loại củ dưới đất của thực vật họ araceae, hình dạng và chất lượng thịt khác nhau tùy từng loài, và chúng ta thường ăn khoai môn nhỏ.
Cư dân ở Bắc Từ Liêm không là F gì vẫn bị cách ly y tế cả tháng

Cư dân ở Bắc Từ Liêm không là F gì vẫn bị cách ly y tế cả tháng

Chị Nguyễn T. T., cư dân tòa Ruby 2, Khu đô thị Goldmark City (phường Phú Diễn, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội) rất bức xúc khi không thuộc F gì vẫn bị cách ly y tế.
Ngoài bitcoin, Top 5 đồng tiền ảo lớn nhất, được nhiều người lựa chọn nắm giữ là gì?

Ngoài bitcoin, Top 5 đồng tiền ảo lớn nhất, được nhiều người lựa chọn nắm giữ là gì?

Bitcoin và nhiều đồng tiền điện tử đã đạt mức cao nhất mọi thời đại mới trong tháng 11 này và chúng đang trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Bài viết khác
Ngoài xưng hô "Trẫm", các Hoàng đế Trung Quốc còn tự gọi mình là gì?

Ngoài xưng hô "Trẫm", các Hoàng đế Trung Quốc còn tự gọi mình là gì?

Nếu bạn nghĩ “trẫm” là từ tự xưng duy nhất mà Hoàng đế Trung Quốc dùng thì bạn đã lầm to rồi đấy!
Website bán hàng trực tuyến là gì?

Website bán hàng trực tuyến là gì?

(PR) - Website bán hàng trực tuyến là trang Web kinh doanh online cho phép doanh nghiệp và khách hàng có thể tiến hành việc mua bán sản phẩm/ dịch vụ trực tuyến. Nếu thông tin sản phẩm cần mua hay dịch vụ cung cấp phù hợp với nhu cầu của khách hàng, họ có thể đặt hàng hay đăng kí nhanh chóng tại website mà không cần phải đến trực tiếp cửa hàng.
5 nhóm chính sách được gói phục hồi kinh tế tập trung hỗ trợ là gì?

5 nhóm chính sách được gói phục hồi kinh tế tập trung hỗ trợ là gì?

Dù không tiết lộ về quy mô của gói hỗ trợ phục hồi kinh tế, song Thứ trưởng Bộ KH&ĐT Trần Quốc Phương cho biết gói sẽ tập trung vào 5 nhóm chính sách chính.
Xái thuốc phiện là gì, sử dụng xái thuốc phiện có bị cấm không?

Xái thuốc phiện là gì, sử dụng xái thuốc phiện có bị cấm không?

Xái thuốc phiện là phần còn lại trong tẩu sau khi thuốc phiện được hút xong, thường trong xái thuốc phiện vẫn còn lại một số lượng nhất định moocphin (Morphine).
Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day) là gì? Thế giới kỉ niệm ngày này ra sao?

Lễ Tạ Ơn (Thanksgiving Day) là gì? Thế giới kỉ niệm ngày này ra sao?

Lễ Tạ Ơn sắp tới là ngày gì? Vì sao lại có Lễ Tạ Ơn và ngày Lễ Tạ Ơn cũng không cố định mỗi năm? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu.
Lý do Mạnh Quỳnh mặc trang phục màu đen trong suốt thời gian qua là gì?

Lý do Mạnh Quỳnh mặc trang phục màu đen trong suốt thời gian qua là gì?

Được biết, "người tình sân khấu" đã để tang cho cố ca sĩ Phi Nhung 3 tháng khiến ai cũng xót xa.
Đồ vật trong nhà tự nhiên cháy thành tro tàn: Bí ẩn đằng sau "ngọn lửa quỷ dữ" ám ảnh ngôi làng tí hon này là gì?

Đồ vật trong nhà tự nhiên cháy thành tro tàn: Bí ẩn đằng sau "ngọn lửa quỷ dữ" ám ảnh ngôi làng tí hon này là gì?

Những ngọn lửa bùng lên mà không có lý do, không có địa điểm cụ thể. Chúng cứ xuất hiện, để lại nhiều đồn đoán và sợ hãi kinh hoàng.
Sinh vật lạ phun nọc như nhả tơ khiến netizen run sợ nháo nhác hỏi là con gì

Sinh vật lạ phun nọc như nhả tơ khiến netizen run sợ nháo nhác hỏi là con gì

Khi chạm vào phần đầu, loài sinh vật này ngay lập tức "nhả tơ" màu trắng giống như hình rễ cây khiến nhiều người khiếp sợ.

Website hay