"Chân ngày" là gì?

Có thể nói, danh từ "ngày" trong tiếng Việt là một từ rất thú vị. "Đại từ điển tiếng Việt (1999)" giải thích thấy 4 nghĩa, trong đó có nghĩa: "Thời gian ước lệ của 24 giờ". Hành trình này là sự vận động tính từng giây, từng phút, từng giờ; vậy, nói một cách nôm na là thời gian của một ngày không đứng yên mà di chuyển liên tục.

Thế thì, rõ ràng nó đang đi. Đi là bằng đôi chân di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác, hiểu như thế, ta dễ dàng hình dung ra là nếu muốn đi thì ngày phải... có chân chứ gì? Vâng, ngày phải có chân. Thiệt ngộ nghĩnh!

Tôi quan sát và nhận thấy ngày như một sinh vật. Thì đây, ngày có đầu, lúc sáng sớm mai lên, gọi "đầu ngày" là nhằm chỉ khoảng thời gian đầu tiên của một ngày. Khoảng cách giữa đầu và chân là lưng, có thể lúc đã ngọ, đã trưa đứng bóng, người ta dùng từ "lưng ngày", tức là thời gian ấy đã hết một nửa hay nói cách khác là "giữa ngày/nửa ngày". Từ đó, thời gian trở đi sẽ dẫn tới "chân ngày", ta hiểu là "cuối ngày". Tức là đã xong một ngày hôm đó, con người bắt đầu nghỉ ngơi, sau một ngày làm việc. Cách nói này cho thấy ngày đã di chuyển, thể hiện từ "đầu", "lưng", "chân".

Cách nói này, khi vận dụng vào cách nói mang tính nghệ thuật, cho đến nay với từ "chân ngày", tôi đã thấy có hai người sử dụng. Và lập tức nó đã tạo nên ấn tượng mới mẻ làm phong phú hơn, uyển chuyển hơn cho tiếng Việt. Có thể nhắc đến thi sĩ Hồ Dzếnh với những câu thơ đã thành nhạc, ghim vào trí nhớ người đọc:

"Trên đường về nhớ đầy/ Chiều chậm đưa chân ngày/ Tiếng buồn vang trong mây/ Chim rừng quên cất cánh/ Gió say tình ngây ngây…".

Chiều/chiều về là khoảnh khắc đã cuối ngày; ở đây, với từ đưa/đưa tiễn là nhằm gợi lên vai trò tác động của chiều đối với chính nó. Như thế cũng là một cách nhấn mạnh trong buổi chiều ấy, chỉ có "Tôi là người lữ khách" tiễn chính tôi/đưa chính tôi, chứ không có thêm một ai khác. Chiều và người cũng nằm trong tâm thế. Tất cả gợi lên sự đơn côi một hình một bóng, vì thế, phải người "châm lấy khói thuốc" và lấy "Khói huyền bay lên mây" như một sự bầu bạn. Về sau, Trịnh Công Sơn cũng vận dụng một cách tài hoa: "Dưới vòng nôi mọc từng nấm mộ/ Dưới chân ngày cỏ xót xa đưa".

Khác với "chân ngày" trong thơ Hồ Dzếnh, ở đây, "chân ngày" không còn chỉ là chiều, còn là sự cuối cùng của buổi chiều, chiều đã kết thúc. Từ đó, nó được hiểu qua nghĩa phái sinh nhằm khái quát cho một vòng đời/đời người, chứ không phải vòng quay của một ngày.

Lê Minh Quốc


like
share
comment


Bài viết mới
“Người cũ” tung tin nhắn nghi của ông Nguyễn Tử Quảng: "Nỗi đau muôn thuở", "điểm yếu lớn nhất" của Bkav là gì?

“Người cũ” tung tin nhắn nghi của ông Nguyễn Tử Quảng: "Nỗi đau muôn thuở", "điểm yếu lớn nhất" của Bkav là gì?

Liên quan đến đoạn chat lan truyền, nghi của CEO Nguyễn Tử Quảng và dàn lãnh đạo BKav, công ty khẳng định nhân viên cũ làm. Trong khi, hacker này thấy mệt mỏi và nói chưa bao giờ làm việc cho BKav.
'Hương vị tình thân': Long lo lắng vì gọi điện cho Nam không được nhưng các fan chỉ mải bàn tán chuyện tên nàng được lưu trong danh bạ của chàng là gì!

'Hương vị tình thân': Long lo lắng vì gọi điện cho Nam không được nhưng các fan chỉ mải bàn tán chuyện tên nàng được lưu trong danh bạ của chàng là gì!

Nam Điện, Khúc Giò, Nam Nọng, Nam Lợn, Hôn Cho Phát Giờ... là những biệt danh của Nam mà các fan đoán Long sẽ lưu trong danh bạ điện thoại.
Thể loại game SLG là gì? Tìm hiểu về game SLG hot nhất hiện nay?

Thể loại game SLG là gì? Tìm hiểu về game SLG hot nhất hiện nay?

Thể loại game SLG luôn có những sức hút khó cưỡng đối với các game thủ Việt. Tuy nhiên, rất nhiều người không nắm rõ SLG là dòng game gì và đâu là sản phẩm hấp dẫn đáng trải nghiệm của dòng game này.
Thanh Thanh Hiền: Sau 2 lần đổ vỡ, tôi thấm thía hạnh phúc là gì

Thanh Thanh Hiền: Sau 2 lần đổ vỡ, tôi thấm thía hạnh phúc là gì

"Cuộc đời của tôi bất trắc, nỗi buồn dài hơn và niềm vui ngắn lại. Đôi khi tôi hiểu hạnh phúc cơ bản của một người phụ nữ ngoài kia. Nhưng tôi thấm thía hạnh phúc là gì", Thanh Thanh Hiền trải lòng.
Ẩn ý chiến lược của Trung Quốc đằng sau mẫu tàu ngầm "tàng hình” mới là gì?

Ẩn ý chiến lược của Trung Quốc đằng sau mẫu tàu ngầm "tàng hình” mới là gì?

Việc Trung Quốc chế tạo ra các mẫu tàu ngầm ít tiếng động hơn bằng cách cải tạo mẫu Type 039A chạy bằng dầu diesel mang hàm ý chiến lược.
Du khách thông thái: Linh thú của các nước Đông Á là gì?

Du khách thông thái: Linh thú của các nước Đông Á là gì?

Trong giai đoạn giãn cách này, việc tìm hiểu thêm về linh thú của các nước và vùng lãnh thổ ở Đông Á sẽ giúp người yêu du lịch tận dụng thời gian này hiệu quả, thông minh hơn.
Sau khi nghi nhiễm Covid-19, triệu chứng thường thấy sớm nhất là gì?

Sau khi nghi nhiễm Covid-19, triệu chứng thường thấy sớm nhất là gì?

Với sự lây lan của đại dịch Covid-19, bất kỳ ai cũng có thể trở thành F0 nếu không may gặp phải nguồn lây. Đây là những triệu chứng giúp bạn sớm nhận ra mình có thể đã mắc Covid-19.

Bài viết khác
3 xu hướng du lịch hậu Covid-19 là gì?

3 xu hướng du lịch hậu Covid-19 là gì?

Các doanh nghiệp trong ngành cần nắm bắt những xu hướng du lịch hậu Covid-19 sau, góp phần hồi phục và mang lại sức sống mới cho thị trường du lịch.
'Quần lót' phụ nữ sợ nhất là điều gì mà nhiều chị em không để ý đến, có thể gây hại cho sức khỏe

'Quần lót' phụ nữ sợ nhất là điều gì mà nhiều chị em không để ý đến, có thể gây hại cho sức khỏe

Khi mặc quần lót - quần chip mang lại rất nhiều lợi ích cho chị em phụ nữ. Không phải ngẫu nhiên mà sinh ra món đồ cực cần thiết này. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách nó có thể mang lại nhưng tác động tiêu cực đến sức khỏe.
Chứng khoán vốn là gì?

Chứng khoán vốn là gì?

Đặc điểm của chứng khoán vốn và cách nhận biết để phân biệt với chứng khoán nợ.
Nguyên Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến: "Có thể cần 6K để chống dịch COVID-19" - K thứ 6 là gì?

Nguyên Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến: "Có thể cần 6K để chống dịch COVID-19" - K thứ 6 là gì?

Trước tình hình dịch bệnh COVID-19 đang diễn biến phức tạp, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế đã có đề xuất về việc người dân nên thực hiện 6K, bổ sung quy định 5K mà Bộ Y tế đã quy định trước đó.
Lí do nghệ sĩ Giang Còi từ chối đóng quảng cáo trong suốt 30 năm là gì?

Lí do nghệ sĩ Giang Còi từ chối đóng quảng cáo trong suốt 30 năm là gì?

Trong suốt 30 năm làm nghề, mặc dù nổi tiếng khắp từ Bắc chí Nam... nhưng nghệ sĩ Giang Còi vẫn không bao giờ nhận lời đóng quảng cáo cho bất kỳ thương hiệu, nhãn hàng nào.
Động thái mới của quân đội Mỹ ở Syria là gì?

Động thái mới của quân đội Mỹ ở Syria là gì?

Quân đội Mỹ được cho mới tiến hành sơ tán 40 tay súng khủng bố IS tới căn cứ quân sự ở tỉnh Al-Hasakahn của Syria.

Website hay