Bóc Term: Woke là gì mà nên cẩn thận khi dùng?

Đến ngay cả các hãng lớn như Gillette, Nike, Pepsi cũng nhận được bài học lớn về cách sử dụng “woke” trong các chiến dịch quảng cáo của mình.

Bóc Term: Woke là gì mà nên cẩn thận khi dùng?

1. Woke là gì?

Từ điển Cambridge định nghĩa woke là tính từ, chỉ trạng thái “thức tỉnh”, nắm bắt nhanh nhạy các vấn đề chính trị - xã hội đương thời, chẳng hạn như quyền LGBTQ+, nạn phân biệt chủng tộc…

Ngoài ra, theo Urban Dictionary, woke còn được dùng với lớp nghĩa mỉa mai: chỉ những người nhạy cảm với các bất bình xã hội, nhưng thực chất lại “rỗng tuếch”, không có cái nhìn toàn diện và sâu sắc về thời cuộc.

Cách dùng thứ hai này tuy không chính thống, nhưng đang dần trở nên phổ biến, và gây khá nhiều tranh cãi trên các nền tảng xã hội. Vậy nên khi thấy ai đó dùng woke, bạn đừng vội dùng theo, mà hãy cân nhắc bối cảnh cuộc hội thoại.

2. Nguồn gốc của woke?

Woke là biệt ngữ của cộng đồng người Mỹ gốc Phi, được cho là xuất hiện lần đầu tiên trên truyền thông vào năm 1962, qua bài viết “If You’re Woke You Dig It” (tạm dịch: Nếu bạn woke, bạn sẽ hiểu) của tờ New York Times.

Tuy nhiên, tác giả bài viết này chỉ sử dụng woke trong tiêu đề mà không giải thích thêm ý nghĩa của từ. Vì vậy, nhiều người sau này cho rằng nữ nhạc sĩ Erykah Badu mới là người chính thức đưa woke vào văn hoá đại chúng.

Trong ca khúc Master Teacher phát hành vào năm 2008 của cô có sử dụng lời nhạc như sau:

Even when the preacher tell you some lies/ And cheatin on ya mama, you stay woke

Even though you go through struggle and strife/ To keep a healthy life, I stay woke

Tóm lại là, chuyện gì đang xảy ra?

Câu trả lời sẽ được gửi đến Email của bạn vào sáng Thứ Ba hàng tuần. Bổ Não và Miễn Phí, tại sao không?

3. Vì sao woke trở nên phổ biến?

Woke trở nên phổ biến từ phong trào Black Lives Matter (2014), sau sự kiện Michael Brown, một thanh niên da đen 18 tuổi, bị cảnh sát da trắng bắn chết ở thành phố Ferguson.

Woke, và đặc biệt là cụm từ “stay woke”, từ đây được sử dụng thường xuyên trong các bối cảnh chính trị, và thậm chí trở thành chủ đề trong nhiều tác phẩm nghệ thuật. Trong đó có bộ phim kinh dị nổi tiếng Get Out của đạo diễn Jordan Peele.

Bóc Term: Woke là gì mà nên cẩn thận khi dùng?
Một đoàn biểu tình cho quyền nữ tại Canada - "Stay woke" đã được sử dụng vượt khỏi giới hạn cộng đồng người Mỹ gốc Phi. | Nguồn: JMacPherson

Tại Việt Nam, khái niệm woke thể hiện gần gũi hơn thông qua các chiến dịch quảng cáo của các nhãn hàng lớn như Nike, Coca-Cola... Điểm chung là chúng đều truyền đi một thông điệp truyền cảm hứng về một vấn đề xã hội đang diễn ra, từ đó xây dựng hình ảnh thương hiệu “nhạy bén, nắm bắt xu hướng thời đại”.

Tuy nhiên, đứng trước sự bùng nổ của woke, nhà văn Chloé Valdary đưa lời cảnh giác rằng ý niệm về woke có thể là “con dao hai lưỡi”. Nó nhắc nhở mọi người về sự bất công bằng trong hệ thống xã hội, nhưng đồng thời có thể khiến người ta trở nên nhạy cảm hoặc hung hăng một cách không cần thiết.

Một bộ phận tự nhận mình là woke, hay kêu gọi người khác “stay woke” chỉ theo phong trào, chứ không thực sự thấu hiểu cốt lõi của vấn đề hay có hành động thực tiễn tạo được thay đổi trong hệ thống.

Bóc Term: Woke là gì mà nên cẩn thận khi dùng?
Bức ảnh meme phản ánh góc nhìn mỉa mai về ý nghĩa của woke: Nhạy bén có thể biến thành nhạy cảm thái quá, khiến ta nhìn thời cuộc thiếu khách quan. | Nguồn: imgflip.com

Chiến dịch quảng cáo “The Best Man Can Be” của Gillette vào năm 2019 đã phải đối mặt với phản ứng dữ dội, thậm chí là kêu gọi tẩy chay từ cộng đồng. Đoạn quảng cáo ngắn đưa ra các ví dụ về “tính nam độc hại”, từ đó gửi gắm thông điệp: "Chúng tôi tin vào những phẩm chất tốt đẹp nhất của đàn ông. Hãy nói điều nên nói và làm điều đúng đắn".

Từ ngữ được sử dụng có vẻ rất tích cực, tuy nhiên, một bộ phận lớn khán giả cho rằng nhà sản xuất đang “ăn theo” phong trào #MeToo, và quy chụp đàn ông. Cách truyền thông điệp của Gillette khiến họ cảm giác rằng dùng sản phẩm của hãng là thừa nhận mình có “tính nam độc hại”.

Sau nhiều trường hợp tương tự trong kinh doanh, và cả chính trị, cư dân mạng bắt đầu dùng “woke” để chế nhạo những nhà hoạt động xã hội “nông cạn”, hoặc cực đoan. Ví dụ điển hình là đoạn parody video từ Saturday Night Live.

Qua quá trình tiếp xúc với đại chúng, woke đã đi rất xa so với nghĩa ban đầu. Dù vậy, bạn vẫn có thể sử dụng woke với ý tích cực, chỉ lưu ý là hãy cẩn thận đến ngữ cảnh nhé.

4. Cách dùng woke?

Tiếng Anh

A: Mrs. June tells that kind of dirty joke way too much at work. Is it sexual harassment?

B: You woke, dude!

Tiếng Việt

A: Đi làm mà chị June kể cái chuyện hài “phản cảm” đó nhiều quá. Có tính là quấy rối tình dục không?

B: “Nhạy” thế bạn tôi!


like
share
comment


Bài viết liên quan
Giải Nghĩa: Trigger là gì mà không nên dùng bừa bãi?

Giải Nghĩa: Trigger là gì mà không nên dùng bừa bãi?

Cùng là trigger, nhưng gen Z dùng để chế meme, bác sĩ dùng để nói về vấn đề tâm lý.

Bài viết mới
Gián điệp cổ đại Trung Quốc từ 2500 năm trước đã sở hữu những vũ khí bí mật cực lợi hại, đó là gì?

Gián điệp cổ đại Trung Quốc từ 2500 năm trước đã sở hữu những vũ khí bí mật cực lợi hại, đó là gì?

Bốn phát minh dưới đây được coi là "tứ đại phát minh" về công cụ gián điệp của Trung Quốc, thu hút rất nhiều sự chú ý từ cộng đồng tình báo quốc tế.
Giải Nghĩa: Drama là gì mà ai cũng hít hà?

Giải Nghĩa: Drama là gì mà ai cũng hít hà?

Drama dùng để chỉ những sự kiện gây tranh cãi, thu hút sự chú ý và tương tác lớn từ công chúng.
Dragon Ball: Con mắt thứ ba của Tien Shinhan là gì?

Dragon Ball: Con mắt thứ ba của Tien Shinhan là gì?

Là một trong những chiến binh người Trái Đất mạnh mẽ nhất Dragon Ball, nhưng câu chuyện đằng sau con mắt thứ ba của Tien Shinhan là như thế nào?
Quang Đại: 'Nếu là một giọt nước, bạn sẽ gọi tên mình là gì?'

Quang Đại: 'Nếu là một giọt nước, bạn sẽ gọi tên mình là gì?'

Trước những định kiến hay áp đặt của mọi người xung quanh, sống sao được là chính mình đã trở thành nỗi canh cánh thường trực của nhiều bạn trẻ hiện đại như Quang Đại.
Tác dụng của rau cải xoong là gì? Cách chế biến rau cải xoong đúng

Tác dụng của rau cải xoong là gì? Cách chế biến rau cải xoong đúng

Cải xoong chứa hàm lượng chất dinh dưỡng rất cao nhưng không phải ai cũng biết rõ những lợi ích sức khỏe loại rau này mang lại.
Sự thật phía sau đoạn tin nhắn 'nói xấu' mẹ nuôi Phi Nhung của Hồ Văn Cường là gì?

Sự thật phía sau đoạn tin nhắn 'nói xấu' mẹ nuôi Phi Nhung của Hồ Văn Cường là gì?

Hồ Văn Cường xác nhận đoạn tin nhắn 'tố' mẹ nuôi Phi Nhung là sự thật, nhưng cậu không phải là người tung ra đoạn chat này.
HIIT là gì? Bài tập thể dục giảm cân nhanh nhất mỗi ngày trong 1 tuần giảm 2 kg

HIIT là gì? Bài tập thể dục giảm cân nhanh nhất mỗi ngày trong 1 tuần giảm 2 kg

Chỉ với 15 phút tập HIIT mỗi ngày, các nàng sẽ nhanh chóng giảm cân trong vòng 1 tuần mà không nhờ bất kì sự hỗ trợ nào từ phương pháp giảm cân cấp tốc nào. Những bài tập thể dục giảm cân nhanh trong 1 tuần dưới đây sẽ giúp vòng eo thon gọn, bắp đùi săn chắc ngay tức khắc nhé.
Điểm yếu của quân đội Trung Quốc là gì?

Điểm yếu của quân đội Trung Quốc là gì?

Quân đội Trung Quốc hướng đến mục tiêu trở thành lực lượng đẳng cấp thế giới, nhưng theo báo cáo của Quốc hội Mỹ, quân đội Trung Quốc vẫn còn điểm yếu đáng kể.
Tranh luận đề Văn mở "nếu em ở trong nước sôi": Mục tiêu cuối cùng là gì?

Tranh luận đề Văn mở "nếu em ở trong nước sôi": Mục tiêu cuối cùng là gì?

Với sự thay đổi tích cực trong việc dạy và học môn Ngữ văn, vài năm trở lại đây, đội ngũ biên soạn đề thi đã rất "mạnh tay" trong việc đổi mới đề Văn trong nhiều kỳ thi.

Bài viết khác
In 3D là gì và những thuật ngữ cần biết

In 3D là gì và những thuật ngữ cần biết

in 3D được xếp vào nhóm các ngành trụ cột của Cách mạng Công nghiệp 4.0. Ứng dụng này đã và đang phổ biến, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống.
Kỹ thuật nạm kim cương “tuyết rơi” là gì mà Richard Mille lại ưu ái đến vậy?

Kỹ thuật nạm kim cương “tuyết rơi” là gì mà Richard Mille lại ưu ái đến vậy?

Kỹ thuật nạm kim cương tuyết rơi mang đến vẻ ngoài sang trọng cho những tuyệt tác đồng hồ của Richard Mille, khiến chúng trở thành một thế giới mùa đông kỳ diệu trên cổ tay của bạn.
Hải Dương: Thứ đặc sản ví như lộc trời ở đất Tứ Kỳ thực ra là con gì?

Hải Dương: Thứ đặc sản ví như lộc trời ở đất Tứ Kỳ thực ra là con gì?

Mỗi dịp tháng 10 âm lịch, người nông dân sinh sống ven đê sông Thái Bình (huyện Tứ Kỳ, Hải Dương) lại mất ăn, mất ngủ để thu lượm lộc trời. Đó là loài rươi, loài sinh vật thân mềm được nhiều thực khách săn đón như một đặc sản từ thiên nhiên.
Lê Dương Bảo Lâm và vợ bán hàng giả: "Tham lam, không biết sợ là gì"

Lê Dương Bảo Lâm và vợ bán hàng giả: "Tham lam, không biết sợ là gì"

Nhà văn Thanh Thế cho rằng, vợ chồng Lê Dương Bảo Lâm "vừa tham lam, vừa kém hiểu biết và không biết sợ là gì".
Tâm thư gửi con trai thi vào lớp 10 gây bão: "Con có biết điều mẹ sợ nhất là gì không?"

Tâm thư gửi con trai thi vào lớp 10 gây bão: "Con có biết điều mẹ sợ nhất là gì không?"

Ngay sau câu nói "Con chỉ muốn mẹ như mẹ của bạn trong TP.HCM, ra khỏi phòng thi, bạn không làm được bài, mẹ ôm bạn ấy khóc và nói: Không sao đâu, có mẹ ở đây rồi", chị Minh Thu đã nhẹ nhàng đặt lên bàn con một lá thư.
Nháy mắt phải là điềm gì? Dự báo tốt hay xấu?

Nháy mắt phải là điềm gì? Dự báo tốt hay xấu?

Bỗng dưng nháy mắt phải, giật mắt phải liên hồi thì có ý nghĩa gì không? Đó là điềm lành hay dữ, gặp xui xẻo hay may mắn? Cùng theo dõi chi tiết trong bài viết này
Universal Control trên macOS 12 Monterey là gì, nó sẽ giúp ích ra sao cho công việc sáng tạo?

Universal Control trên macOS 12 Monterey là gì, nó sẽ giúp ích ra sao cho công việc sáng tạo?

Đêm qua Apple ra mắt macOS 12 Monterey và trong đó có tính năng Universal Control, một tính năng giúp cho những người dùng có iPad, MacBook hay thậm chí là iMac cũng có thể giao tiếp với nhau một cách dễ dàng, giải pháp này mình đánh giá cao hơn Sidecar mà Apple đã từng giới thiệu.
MMO là gì? Hướng dẫn từ A-Z cách kiếm tiền tại nhà cho học sinh 2021.

MMO là gì? Hướng dẫn từ A-Z cách kiếm tiền tại nhà cho học sinh 2021.

Chào bạn, bạn click vào bài viết này chắc hẳn bạn đang thắc mắc xem MMO là gì? Cách kiếm tiền tại nhà cho học sinh đúng không? Trong bài viết này mình sẽ đi trả lời hết thắc mắc của các bạn về MMO như MMO là gì, có thật là kiếm được tiền từ MMO không?, Cần chuẩn bị những gì để tham gia kiếm tiền MMO. Nào chúng ta hãy bắt đầu nhé!
MMO
HODL nghĩa là gì? Có phải là từ HOLD viết sai chính tả không?

HODL nghĩa là gì? Có phải là từ HOLD viết sai chính tả không?

Bạn đang lướt Facebook thấy ai đó nói rằng họ đang "HODLING" hoặc nói một người khác nên "HODL". Khó hiểu nhỉ?

Tính cách tiềm ẩn của bạn là gì, cuộc sống sau này có thịnh vượng hay không?

Mỗi người nên biết rằng, tính cách có thể quyết định được cuộc sống sướng khổ sau này. Bạn có tò mò vì điều đó không?

Website hay