05 nguyên lý bất diệt của một nền kinh tế thực là gì?

Các “người dân thường” cũng có đầy những khôn ngoan hiểu biết không kém gì các đại trí giả trong tháp ngà. Họ lại có thêm cái dũng khí là dám làm dám thua, nên ít hoang tưởng về những giả thuyết chỉ đẹp trên giấy tờ. Do đó, các bạn trẻ đừng để các giáo sư khoa bảng hù dọa vối những giả thuyết mù mờ; cũng như đừng để các chánh trị gia phù phép với những hoang tưởng bịa đặt. Sự thật rất đơn giản.

Vài chục năm trước tôi mất khá nhiều thì giờ nghiền ngẫm những bài nghiên cứu phân tích rất công phu của các tiền bối trong giới hàn lâm về kinh tế. Dĩ nhiên, mỗi người một kiểu, mỗi vị một góc nhìn, tên tuổi càng cao thì bài viết càng khô khan, phức tạp. Ai cũng cố gắng thể hiện đẳng cấp, trong một sân chơi đầy thiên tài và những luật lệ khắt khe.

Sau khi sống sót trong môi trường đó một cách chật vật, tôi từ giã học đường, ra ngoài kinh doanh và nhận thấy các “người dân thường” cũng có đầy những khôn ngoan hiểu biết không kém gì các đại trí giả trong tháp ngà. Họ lại có thêm cái dũng khí là dám làm dám thua, nên ít hoang tưởng về những giả thuyết chỉ đẹp trên giấy tờ.

Họ không có những ngôn từ hoa mỹ khó hiểu để “làm dáng trí thức”, do đó, cái mộc mạc của tư duy họ thấm đậm vào tri thức dễ dàng hơn, sống động hơn. Thêm vào đó, những khôn ngoan này đã được truyền lại từ cha ông và được minh chứng qua bao thời đại lich sử. Tôi gọi chúng là các nguyên lý bất diệt của một nền kinh tế thực.

05 nguyên lý bất diệt của một nền kinh tế thực là gì?

1. Dân có giàu, nước mới mạnh

Gần đây, trong cuốn sách “Why nations fail?” hai tác giả Acemoglu và Robinson đưa ra giả thuyết là khi cơ chế của cấu trúc kinh tế dồn quyền lực vào tay một thiểu số nhóm người hay nhóm lợi ích thay vì phân tán ra cho đại đa sồ người dân, thì cái sân chơi không bình đẳng này sẽ không giải phóng hay bảo vệ tiềm năng của mỗi công dân trong việc sáng tạo, đầu tư và phát triển.

Nói nôm na là nếu tiền và quyền cứ tập trung vào tay các đại ca thì dân vẫn nghèo vẫn ngu và kinh tế sẽ không phát triển được. Kinh tế lụn bại thì quốc gia sẽ yếu kém, dễ bị bắt nạt. Quốc gia yếu kém nghèo khổ thì khó mà tự hào dân tộc để tạo sức bật cho đột phá, đặc thù. Muốn yêu nước hay cứu nước, hãy làm đủ cách để dân giàu lên.

2. Phải có hủy diệt mới có sáng tạo

Hai ông Acemoglu và Robinson cũng nói thêm là phát triển kinh tế bền vững cần sự sáng tạo và sáng tạo phải đi kèm với hủy diệt. Hủy diệt cái cũ đã hư thối mục nát để thay chúng bằng cái mới năng động hiện đại. Trong thiên nhiên, cây già phải chết đi thì mới có chỗ cho những mầm xanh nẩy lộc; hoa trái mới sung mãn tươi tốt.

Tóm lại, nhà nước không chấp nhận hủy diệt thì sẽ mở hầu bao dài dài để “cứu” các nhóm lợi ích và tạo nên những doanh nghiệp zombie (xác chết biết đi) khắp nơi. Zombies không thể sáng tạo hay cạnh tranh trên sân chơi tự do. Kinh tế sẽ phải khép kín và kinh nghiệm qua lịch sử gần đây đã cho thấy những hệ quả gì khi bế quan tỏa cảng.

3. Giá thị trường luôn luôn chiến thắng

Một kinh tế gia khác, cô Alice Amsden, nghiên cứu về hiện tượng “định giá sai” (getting the wrong price) của các nền kinh tế gặp khủng hoảng như Hàn Quốc, Nhật vào các thập niên trước. Cô nhận xét là các chánh phủ này thường hổ trợ và ban phát ân huệ cho các lãnh vực ngành nghề mà họ nghĩ là cần thiết. Điều này làm giá cả méo mó như giá bất động sản, giá điện nước xăng dầu, tỷ giá để cạnh tranh xuất khẩu…Ngân hàng thì đổ tiền dân theo chánh sách chánh phủ thay vì nhu cầu thị trường. Vì sự lệch lạc này, tiền công và tư đổ vào những nơi mà giá tài sản có lợi nhất cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, giá không thể cứ “sai” hoài, và khi giá quay về với định luật cung cầu của thị trường, các đầu tư sai lầm này sẽ gây nợ xấu cho ngân hàng, phá vỡ bong bóng tài sản và tạo những lỗ lã cho các doanh nghiệp, lớn và nhỏ.

Trên thế giới, vì mị dân và cũng vì quyền lợi của phe ta, các chánh phủ thường áp dụng chánh sách kiểm soát giá cả, kể cả tỷ giá và lãi suất. Điều này tạo hiệu quả một thời gian, nhưng giá sẽ luôn luôn điều chỉnh lại theo thị trường thế giới vì không một nền kinh tế nào có thể tồn tại lâu dài trong cô lập.

4. Giấy tờ hay lời nói không thể sản xuất được giá trị

Có thể có một giáo sư đại học nào đã nghiên cứu về hiện tượng này. Nhưng tôi hơi lười google, nên nghe theo lời bình luận của ông thợ hớt tóc già của tôi trong xóm Malibu (California) vậy. Tích tụ 40 năm kinh nghiệm qua những chuyến du lịch khắp 26 nước (các tấm ảnh treo đầy trên tường của tiệm), ông nhận xét rằng xứ nào càng trưng nhiều khẩu hiệu, biểu ngữ…của chánh phủ đầy đường phố thì xứ đó càng nghèo.

Các quan chức rất ngây thơ khi nghĩ rằng khi đặt ra một vài câu nói khéo léo để thúc đẩy sản xuất hay làm sạch hè phố hay không lừa bịp du khách là dân sẽ răm rắp thi hành. Chỉ một vài biện pháp hành chánh là nền kinh tế quay đầu tự tái cấu trúc và thế giới sẽ yên đẹp như mông ước. Đôi khi, tôi yêu cái ngây thơ hoang tưởng này như nhìn một đứa bé vừa lớn, tập tễnh học đi theo quán tính rồi ngã khóc, bắt đền cha mẹ.

Ở một mặt khác, chánh phủ nào cũng có những luật chơi và chánh sách chế tài để ngăn chận người dân đầu cơ tích trữ hay thao túng thị trường. Chẳng hạn, sở chứng khoán nào cũng phạt nặng các lạm dụng như thông tin nội gián, thổi phồng hay bóp méo sự việc có lợi cho cổ phiếu phe mình. Trong khi đó, chánh phủ không ngần ngại đầu cơ tích trữ hay dùng bộ máy tuyên truyền của mình để lái giá cả theo chiều hướng quy định trong cái gọi là “quốc sách” như chỉ số lạm phát hay tăng trưởng GDP. Các chánh phủ hết sức nhậy cảm khi giá bất động sản hay chứng khoán giảm sâu, vì đây là nguồn thu thuế; và ở Trung Quốc, là nguồn thu nhập chính của quan chức. Nếu cần, chánh phủ sẽ làm y như các đội lái tàu mà theo luật, đây là phạm tội.

5. Cha chung không ai khóc

Một tay lừa đảo khá nổi danh vào thập niên 1960’s của Mỹ tên Bernie Cornfeld. Anh ta lập một công ty gọi là OPM International. Sau khi vào tù, anh tiết lộ OPM là chữ tắt của Other People’s Money (tiền người khác). Hiện tượng xài hay đầu tư tiền người khác thoải mái vẫn rất thông dụng trong các ngân hàng, các quỹ đầu tư, các doanh nghiệp nhà nước, ngay cả các công ty đa quốc. Quốc hội Mỹ có lần làm tôi bật cười khi ngài Thương Nghị Sĩ ngây thơ hỏi một anh nhân viên kinh doanh mới 27 tuổi sao anh chấp nhận quá nhiều rủi ro khi đánh cược cả tỷ đô la về các chứng chỉ bảo lãnh nợ (CDO) của bất động sản? Anh ta trả lời,” Khi tôi thắng, tôi sẽ được nhiều tiền thưởng. Nếu tôi thua, thì đây là OPM.”

Tôi có thuê một ông CEO cách đây 15 năm. Kỹ năng làm tôi thán phục nhất là ông chuyên ăn nhậu đãi khách ở những nhà hàng nổi tiếng và đắt nhất tại bất kỳ thành phố nào, Tokyo, New York, Hong Kong hay London. Chi phí tiếp khách của ông nhiều gấp 3 lần lương lậu ông ta. Trong những lúc mà ông phải ăn nhậu bằng tiền của cá nhân thì ông chỉ chọn McDonald.

Các mạng truyền thông đã tốn bao nhiêu thì giờ giấy mực cho những phân tích tại sao các doanh nghiệp nhà nước làm ăn không hiệu quả hay ngân sách luôn luôn bội chi. Bà osin nhà tôi cũng biết rất rõ câu trả lời. “OPM muôn năm”.

Nói tóm lại, tôi cho rằng chỉ học thuộc lòng 5 nguyên lý trên là kiến thức căn bản của một sinh viên đại học về vận hành kinh tế của một quốc gia hay một doanh nghiệp hay một cá nhân đủ để giải thích mọi hiện tượng dù nghịch lý và khó hiểu đến đâu. Các bạn trẻ đừng để các giáo sư khoa bảng hù dọa vối những giả thuyết mù mờ; cũng như đừng để các chánh trị gia phù phép với những hoang tưởng bịa đặt. Sự thật rất đơn giản.

- TS. Alan Phan -

Trích từ sách Góc nhìn Alan - Dành tặng doanh nhân Việt trong thế trận toàn cầu

Góc Nhìn Alan


like
share
comment


Bài viết mới
'Trà xanh' là gì?

'Trà xanh' là gì?

Cùng với "tiểu tam", "trà xanh" là từ lóng nhằm ám chỉ những người cố tình chen ngang mối quan hệ tình cảm của người khác.
Hệ thống cảnh báo lệch làn đường và hỗ trợ giữ làn đường là gì?

Hệ thống cảnh báo lệch làn đường và hỗ trợ giữ làn đường là gì?

Chệch làn đường là một trong những nguyên nhân chính gây nên các vụ tai nạn ô tô. Hệ thống cảnh báo chệch làn và hỗ trợ giữ làn đường sẽ giúp tài xế nhận biết và chủ động tránh được rủi ro.
Thấy cả đống lon, hộp lạ trên bờ biển, đám đông vội lao vào nhặt sau khi nhìn ra đó là gì

Thấy cả đống lon, hộp lạ trên bờ biển, đám đông vội lao vào nhặt sau khi nhìn ra đó là gì

Những lon, hộp bất ngờ xuất hiện trên bờ biển ấy rốt cuộc có xuất xứ như thế nào mà khiến mọi người thi nhau lao vào nhặt như vậy?
Nợ xấu là gì?

Nợ xấu là gì?

Nợ xấu là dấu hiệu của chất lượng cho vay kém, hiệu quả hoạt động tín dụng thấp, đe dọa khả năng thanh khoản, hạn chế phát triển hoạt động tín dụng. Việc duy trì tỷ lệ nợ xấu cao sẽ làm giảm uy tín của ngân hàng, hạn chế năng lực cạnh tranh trong hệ thống, và là nguyên nhân rủi ro lãi suất.
Cafe sáng: Quý hơn tiền bạc là gì?

Cafe sáng: Quý hơn tiền bạc là gì?

Hãy sống cuộc sống của mình. Cuộc sống mà bạn thực sự mong muốn!
Cây hạnh là cây gì mà một ông nông dân tỉnh Kiên Giang trồng 5ha, hái 1 tấn trái/ngày, lời 1 tỷ đồng/năm?

Cây hạnh là cây gì mà một ông nông dân tỉnh Kiên Giang trồng 5ha, hái 1 tấn trái/ngày, lời 1 tỷ đồng/năm?

Với 5ha trồng cây hạnh (còn gọi là tắc, quất), ông Trần Văn Hiền ở ấp Thái Thịnh, xã Mỹ Thái, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang, thu hoạch bình quân 1 tấn trái/ngày. Sau khi trừ chi phí, ông có lời khoảng 1 tỉ đồng/năm.
Yêu thương "không định kiến" là gì?

Yêu thương "không định kiến" là gì?

Từ xưa đến nay, nhiều người cho rằng định kiến xã hội luôn là thước đo của chuẩn mực, nhưng liệu rằng những định kiến đó có còn đúng trong xã hội hiện nay? Tình yêu có cần phải dựa trên sự cân xứng về tuổi tác, giới tính, vẻ ngoài hay phải được sự chấp thuận của gia đình hay những người xung quanh?
BTS thấy ‘khoái khẩu’ với món gì, 'dị ứng' món gì?

BTS thấy ‘khoái khẩu’ với món gì, 'dị ứng' món gì?

Các chàng trai BTS yêu thích nhiều món đồ ăn nhưng cũng có những món ăn khiến họ cảm thấy khó chịu.
'Ai-đồ tóp tóp' là gì?

'Ai-đồ tóp tóp' là gì?

Đi đâu cũng thấy cụm từ 'ai-đồ tóp tóp' mà vắt cả não cũng không thể nghĩ ra!
Màu sắc may mắn của 12 cung hoàng đạo năm 2022 là màu gì?

Màu sắc may mắn của 12 cung hoàng đạo năm 2022 là màu gì?

Màu sắc may mắn của 12 cung hoàng đạo trong năm 2022 là màu gì để mang tới nhiều thuận lợi trên đường sự nghiệp cũng như mọi mặt của cuộc sống?

Bài viết khác
Mục tiêu rất cao tỉnh Quảng Trị đặt ra trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 là gì?

Mục tiêu rất cao tỉnh Quảng Trị đặt ra trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 là gì?

Tỉnh uỷ Quảng Trị đã ban hành nghị quyết, trong đó phấn đấu đến năm 2025 có thêm 4 huyện đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) và 1 huyện đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
Ngoại trưởng Nga nêu lý do Thổ Nhĩ Kỳ nên thận trọng khi hợp tác quốc phòng với Ukraine là gì?

Ngoại trưởng Nga nêu lý do Thổ Nhĩ Kỳ nên thận trọng khi hợp tác quốc phòng với Ukraine là gì?

Lo ngại về vấn đề quân sự hóa Ukraine, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cảnh báo "lộ trình" của Kiev, có nguy cơ gây bất ổn tình hình một cách nguy hiểm. Nga kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ thận trọng khi hợp tác quốc phòng với Ukraine.
Màn hình PC mới mua đã hỏng vì người dùng lỡ tay bóc lớp dán 'lạ', dân mạng đồng loạt thắc mắc: Thứ này rốt cuộc là gì, có vai trò ra sao?

Màn hình PC mới mua đã hỏng vì người dùng lỡ tay bóc lớp dán 'lạ', dân mạng đồng loạt thắc mắc: Thứ này rốt cuộc là gì, có vai trò ra sao?

Không ít người dùng đã đặt ra câu hỏi: Lớp dán này có gì đặc biệt mà có thể khiến màn hình PC bị hỏng nặng đến vậy?
“Nhắc đến Tào Tháo, Tào Tháo đến” - vì sao có câu nói này? Nguồn gốc và ý nghĩa của câu tục ngữ này là gì?

“Nhắc đến Tào Tháo, Tào Tháo đến” - vì sao có câu nói này? Nguồn gốc và ý nghĩa của câu tục ngữ này là gì?

Câu "Nhắc đến Tào Tháo, Tào Tháo đến" là câu nói cửa miệng rất phổ biến. Mọi người thường sử dụng câu tục ngữ này khi bàn luận về một người hoặc cần sự giúp đỡ của ai đó, thì người này đột nhiên xuất hiện. Nguồn gốc và ý nghĩa của câu tục ngữ này là gì?
Quỹ đất là gì và những vấn đề pháp lý liên quan

Quỹ đất là gì và những vấn đề pháp lý liên quan

Quỹ đất là một thuật ngữ phổ biến, được sử dụng thường xuyên trong lĩnh vực đất đai. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu được bản chất và những quy định pháp lý liên quan. Để có cái nhìn cụ thể và chính xác hơn về quỹ đất là gì, mới quý độc giả cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Ma cà rồng là gì, có thật không, và ghi chép trong lịch sử Việt Nam

Ma cà rồng là gì, có thật không, và ghi chép trong lịch sử Việt Nam

Ma cà rồng là một trong những nhân vật nổi tiếng khiến người ta ghê sợ bởi những truyền thuyết được lưu truyền từ trước đến nay.
Ví tiền mã hóa MetaMask là gì, làm thể nào để trữ coin trong ví Metamask?

Ví tiền mã hóa MetaMask là gì, làm thể nào để trữ coin trong ví Metamask?

Để lưu giữ tiền mã hóa, bạn cần sử dụng ví. Có rất nhiều lựa chọn, nhưng một trong những ví phổ biến nhất là MetaMask, một ví Ethereum hoạt động trên nền trình duyệt, kiêm vai trò cửa ngõ cho phép người dùng tương tác với các ứng dụng phi tập trung (dapps).
Sĩ quan chính trị trong quân đội là gì, xu hướng phát triển ra sao?

Sĩ quan chính trị trong quân đội là gì, xu hướng phát triển ra sao?

Bạn đọc Đoàn Minh Dương, địa chỉ tại xã Đồng Than, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên gửi thư về Báo QĐND Điện tử hỏi: Sĩ quan chính trị trong quân đội là gì? Xu hướng phát triển sau khi tốt nghiệp Trường Sĩ quan Chính trị ra sao?
Màn hình tương tác thông minh là gì? Tìm hiểu cùng công ty TFT

Màn hình tương tác thông minh là gì? Tìm hiểu cùng công ty TFT

(PR) - Màn hình tương tác thông minh được xem là giải pháp trình chiếu tối ưu nhất hiện nay. Bạn đã hiểu rõ về thiết bị màn hình tương tác này chưa? Hãy cùng TFT tìm hiểu chi tiết hơn về màn hình tương tác thông minh qua thông tin dưới đây.
TFT

Website hay